كتاب الحج 414 - سؤال : كسى كه نماز طواف أو باطل باشد ، حج أو باطل مىشود يا نه ؟ جواب : بخصوص اين مسئله تصريحى در كلام علما در نظر نيست . بلى مسئله ترك نماز را متوجه شده‌اند ومشهور واظهر در صورت نسيان نماز طواف ، اين است كه هرگاه عود كل طواف وبجا آوردن نماز مستلزم مشقتى نيست برگردد وبجا آورد وهرگاه بر أو شاق باشد ، هر جا كه به خاطرش آيد ، همانجا نماز را بكند . واين مقتضاى جمع بين الاخبار است . وظاهر اين است كه جاهل به وجوب نماز هم حكم أو چنين است . چنانچه حديث صحيح دلالت بر آن دارد . واما هرگاه كسى كرده عمدا ترك كرده باشد ، پس شهيد ثاني در مسالك فرموده است كه أصحاب ما حكم آن را ذكر نكرده اند وأصل ، اقتضاى آن مىكند كه با امكان بر گردد وبجا آورد . وبا تعذر ، هر جا كه ممكن شود بجا آورد . وظاهر اين سخن ، آن است كه حج هيچ وقت فاسد نمىشود وصاحب مدارك در آن اشكال كرده است وگفته است شكى در وجوب اتيان با امكان نيست . اما در صورت تعذر محتمل است كه نماز در ذمه أو باقي ماند تا أو را ممكن شود برگشتن . وفرموده است كه در صحت افعال بعد از طواف هم اشكال است از راه اينكه صادق است كه افعال را بجا آورده ، پس بايد مجزى باشد . واز راه اينكه چون كه بر وجهي كه شارع فرموده نكرده است ، پس بايد مجزى نباشد وصاحب كفاية هم تابع أو شده در اشكال و